სურსათის უვნებლობა – ფერმიდან სუფრამდე

სასურსათო ჯაჭვის ნებისმიერი რგოლი – ფერმერი, დამამზადებელი, გადამამუშავებელი, დისტრიბუტორი, სატრანსპორტო კომპანია, სავაჭრო კომპანია თუ საცალო ქსელის ობიექტი სრულყოფილად უნდა ფლობდეს ინფორმაციას გამოყენებული ნედლეულის, წარმოებული პროდუქტის, განხორციელებული საწარმოო პროცესების შესახებ, რათა ზუსტად დაადგინოს, თუ რა ეტაპზე შეიძლება სურსათის უვნებლობასთან დაკავშირებული პრობლემა წარმოიშვას და რა სახის შეიძლება იყოს იგი. თუ ცნობილია, რა პრობლემა შეიძლება წარმოიშვას, სად (რომელ ეტაპზე) და, ამასთან, არსებობს ინფორმაცია, თუ როგორ შეიძლება ამ საფრთხის თავიდან აცილება, მინიმუმამდე დაყვანა ან აღმოფხვრა, შესაძლებელია შესაბამისი ზომების მიღება, რათა ბიზნესოპერატორმა საკუთარი თავი და მომხმარებელი ამ რისკებისგან დაიცვას. ზუსტად ეს მიდგომა წარმოადგენს სურსათის უვნებლობის მართვის თანამედროვე კონცეფციის საფუძველს. ამ მიდგომის გამოყენებისას საბოლოო პროდუქტის ლაბორატორიული გამოცდა მხოლოდ დანერგილი სისტემის ეფექტურად ფუნქციონირების გადამოწმების ხერხია და არა კონტროლის მექანიზმი.

სურსათის უვნებლობის მართვის სისტემის დანერგვით ბიზნესოპერატორი:

  1. უზრუნველყოფს უვნებელი სურსათის წარმოებას პრევენციული მიდგომით;
  2. დოკუმენტურად ადასტურებს, რომ მომხმარებლისთვის მიწოდებული პროდუქტი უვნებელია;
  3. შეიმუშავებს ეფექტური მიკვლევადობის სისტემას პროდუქტის ბაზრიდან გამოწვევის შემთხვევისთვის.

სურსათის უვნებლობის მართვის სისტემა ნედლეულთან, პროდუქტთან, მომსახურე პერსონალთან და საწარმოო პროცესებთან დაკავშირებული იმ ფაქტორების კონტროლს გულისხმობს, რომლებმაც შეიძლება საფრთხის ქვეშ დააყენოს საბოლოო პროდუქტის უვნებლობა. სურსათთან დაკავშირული საფრთხეები სასურსათო ჯაჭვის ნებისმიერ ეტაპზე შეიძლება წარმოიშვას და, შესაბამისად, გავლენა იქონიოს საბოლოო პროდუქტის უვნებლობაზე. ამიტომ სურსათის უვნებლობისადმი ინტეგრირებული მიდგომა მნიშვნელოვანია და მას “ფერმიდან სუფრამდე” მიდგომას უწოდებენ.

სურსათის უვნებლობის მართვის სისტემის ეტაპები:

სურსათის უვნებლობის მართვის სისტემა რამდენიმე საფეხურისგან შედგება (სურათი 1):

  1. პირველადი წარმოების სანიმუშო პრაქტიკა;
  2. წარმოების სანიმუშო პრაქტიკა – ინფრასტრუქტურის მოწყობასთან დაკავშირებული მოთხოვნები;
  3. წინასწარი აუცილებელი პროგრამები – სტანდარტული სამუშაო ინსტრუქციები;
  4. HACCP – საფრთხის ანალიზისა და კრიტიკული საკონტროლო წერტილების სისტემა.

სურსათის უვნებლობის მართვის სისტემის ეფექტური ფუნქციონირება მხოლოდ ყველა ეტაპის თანმდიმდევრული ეფექტური და საფუძვლიანი განხორციელების შედეგად მიიღწევა.

ზოგადად, ნებისმიერ სასურსათო პროდუქტს ორი ძირითადი მახასიათებელი გააჩნია:

  1. სურსათის უვნებლობა გულისხმობს სურსათით გამოწვეული რისკებისგან ადამიანის სიცოცხლისა და ჯანმრთელობის დაცვას. ეს არის კონცეფცია, რომლის მიხედვითაც კონკრეტული სასურსათო პროდუქტი მისი მიზნობრივად მომზადების ან/და მოხმარების შემთხვევაში ზიანს არ აყენებს მომხმარებელს.

ნულოვანი რისკის მატარებელი სურსათი თითქმის არ არსებობს. ამდენად, “უვნებელი სურსათი” ნიშნავს, რომ მასში პოტენციურად არსებული საფრთხეები მეცნიერულად დასაბუთებულ ზღვრულ ნორმებს აკმაყოფილებს და უარყოფითად არ მოქმედებს ადამიანის ჯანმრთელობაზე.

  1. სურსათის ხარისხი უკვე უვნებელი სურსათის დამატებითი მახასიათებლების ერთობლიობაა, რომელიც დაკავშირებულია მომხმარებლის დამატებით მოთხოვნებთან და მათ ეკონომიკურ ინტერესთან.

თუ საზოგადოებრივი ჯანდაცვის უზრუნველყოფის მიზნით სურსათის უვნებლობის პარამეტრების დაკმაყოფილება პროდუქტის მწარმოებელი და საექსპორტო ქვეყნების საკანონმდებლო მოთხოვნაა, ხარისხობრივ მახასიათებლებთან თანხვედრა ხშირად მხოლოდ მომხმარებლების მიერ განისაზღვრება და იმ შემთხვევაშიც კი, თუ იგი დაკმაყოფილებული არ არის, სურსათის უვნებლობის მაჩვენებლებზე უარყოფითი გავლენა არა აქვს. მიუხედავად ამისა, მეწარმის მიერ ბაზარზე გატანილმა სურსათმა შეცდომაში არ უნდა შეიყვანოს მომხმარებელი ისეთ პარამეტრებთან დაკავშირებით: როგორებიცაა წონა, ცხიმიანობა და სხვა. გასათვალისწინებელია, რომ ხშირად ხარისხობრივი პარამეტრები მომხმარებლების მიხედვით განხვავდება და მათი დაუკმაყოფილებლობა ორ მხარეს შორის შეთანხმებულ ფასზე მოქმედებს.

ვინაიდან სურსათის უვნებლობას პირდაპირი გავლენა აქვს ადამიანის ჯანმრთელობასა და მის სიცოცხლეზე, ბიზნესოპერატორი, პირველ რიგში, ვალდებულია უზრუნველყოს სურსათის უვნებლობის მართვის სისტემის ეფექტური განხორციელება. სახელმწიფო კი, თავის მხრივ, ვალდებულია განახორციელოს ბიზნესოპერატორების ინსპექტირება, ზედამხედველობა და ბაზრის მონიტორინგი მოსახლეობის ჯანმრთელობის დაცვის უზრუნველსაყოფად.

სურსათის უვნებლობის მართვის ეფექტური სისტემის არსებობა ბიზნესოპერატორის თავდაცვის მძლავრ მექანიზმს წარმოადგენს.

ნებისმიერ ქვეყანაში სასურსათო ჯაჭვის ბიზნესოპერატორი არის პასუხისმგებელი სურსათის უვნებლობის კუთხით დაწესებული საკანონმდებლო მოთხოვნებისა და მომხმარებლისთვის დეკლარირებული ხარისხობრივი მაჩვენებლების შესრულებაზე.   სასურსათო ჯაჭვის თითოეული მონაწილე თავის წილ პასუხისმგებლობას უნდა იღებდეს, რათა მომხმარებელს მიაწოდოს უვნებელი პროდუქტი. ამისათვის თითოეულ ეტაპზე პროცესების კონტროლი უნდა მიმდინარეობდეს რისკის შეფასებაზე დაფუძნებული სურსათის უვნებლობის მართვის სისტემის ფარგლებში.

არსებობს რიგი საფრთხეები, რომელთა თავიდან აცილება, აღმოფხვრა ან მინიმუმამდე დაყვანა პირველადი წარმოების სანიმუშო პრაქტიკის, წარმოების სანიმუშო პრაქტიკის ან წინასწარი აუცილებელი პროგრამების განხორციელების ეტაპზე ვერ ხდება. ზუსტად ასეთ საფრთხეებს ექცევა განსაკუთრებული ყურადღება სურსათის უვნებლობის მართვის სისტემის საბოლოო ეტაპზე, რომელსაც საფრთხის ანალიზისა და კრიტიკული საკონტროლო წერტილების (HACCP) გეგმა/სისტემა[1] ეწოდება და რომელიც სურსათის უვნებლობის წინა ეტაპებთან ერთად იძლევა უვნებელი სურსათის წარმოების შესაძლებლობას.

წარმოების სანიმუშო პრაქტიკა – მის ფარგლებში განიხილება საწარმოს ინფრასტრუქტურის მოწყობასთან დაკავშირებული მოთხოვნები. ესენია:

საწარმოს ტერიტორია – საწარმოს ადგილის შერჩევისას და ამ ადგილას პროდუქტის წარმოებისას, ბიზნესოპერატორმა უნდა გაითვალისწინოს მიმდებარე ტერიტორიაზე დაბინძურების ყველა პოტენციური წყარო და დაგეგმოს ღონისძიებები მათი თავიდან აცილების მიზნით. ასევე უნდა გამოირიცხოს სურსათის/ცხოველის საკვების დაბინძურება ირგვლივ არსებული ნაგებობებიდან, ტერიტორიაზე არსებული მწვანე ნარგავებიდან, ამასთან, ტერიტორია ისე უნდა მოპირკეთდეს, რომ წყალი არ დაგუბდეს, შესაძლებელი იყოს მისი დასუფთავება, მყარი და თხევადი ნარჩენების გატანა.

სურსათის/ცხოველის საკვების საწარმოს შენობა – უნდა იყოს იმგვარი, რომ შესაძლებელი იყოს მისი დასუფთავება, დეზინფექცია, სუფთა მდგომარეობაში შენარჩუნება, დამაბინძურებლებისგან (მათ შორის მავნებლებისგან, დაბინძურებული ჰაერიდან) დაცვა. მნიშვნელოვანია შენობაში პროცესის ნაკადურობის დაცვა, რაც ნედლეულისა და მზა პროდუქტის გადაკვეთის თავიდან აცილებას გულისხმობს, ისევე როგორც თანამშრომლებისა და სხვადასხვა მოწყობილობის მოძრაობას ისე, რომ მზა პროდუქტის დაბინძურება არ მოხდეს. საჭიროების შემთხვევაში შენობა უზრუნველყოფილი უნდა იყოს სათანადო ტემპერატურით, ფარდობითი ტენიანობით, სურსათის/ცხოველის კონკრეტულ ტემპერატურაზე დამუშავების შესაძლებლობით და ამ პირობების დაცვა უნდა აღირიცხებოდეს.

ტუალეტი და ხელსაბანები – საწარმოში არსებული ტუალეტის კარი პირდაპირ საამქროში არ უნდა გადიოდეს, რათა ჯვარედინული დაბინძურების შესაძლებლობა გამოირიცხოს. ის ასევე რეგულარულად უნდა დასუფთავდეს/ დეზინფიცირდეს და ჰიგიენური საშუალებებით აღიჭურვოს.

ხელსაბანები აღჭურვილი უნდა იყოს გამდინარე ცივი და ცხელი წყლით, თხევადი საპნით არომატის გარეშე, ხელის დეზინფექტანტით (კონკრეტული სამუშაო უბნისა და პროდუქტის სპეციფიკის გათვალისწინებით), ერთჯერადი ქაღალდის ხელსახოცებით, ქაღალდის ხელსახოცებისთვის განკუთვნილი ურნით.

იატაკი – იატაკის ზედაპირი უნდა იყოს გლუვი, გამძლე, წყალგაუმტარი, შეწოვის უნარის არმქონე, არატოქსიკური მასალით მოპირკეთებული, ნაპრალებისა და ღიობების გარეშე, ადვილად უნდა ირეცხებოდეს და საჭიროების შემთხვევაში იძლეოდეს დეზინფექციის საშუალებას. ამასთან, იატაკი ტრაპისკენ დაქანებული უნდა იყოს, რათა გამოირიცხოს წყლის დაგროვების შესაძლებლობა და მიკროორგანიზმების განვითარება. თვით ტრაპები კი დახურული უნდა იყოს შენობაში მავნებლების შემოღწევის შესაძლებლობის მინიმუმამდე შესამცირებლად.

კედლები – კედლების მოსაპირკეთებლად გამოყენებული მასალა უნდა იყოს გლუვი, ადვილად იწმინდებოდეს, იყოს წყალგაუმტარი, შეწოვის უნარის არმქონე, არატოქსიკური. ზედაპირს არ უნდა ჰქონდეს ბზარები და ამოტეხილი ადგილები, რათა მიკროორგანიზმები არ გამრავლდეს.

ჭერი – ჭერისთვის გამოყენებული მასალა უნდა იყოს გლუვი, არატოქსიკური, ადვილად უნდა იწმინდებოდეს და არ უნდა იძლეოდეს ჭუჭყისა და კონდენსანტის დაგროვების შესაძლებლობას. ასევე საღებავის აქერცვლის კვალი არ უნდა შეიმჩნეოდეს.

კარ-ფანჯარა – მისთვის გამოყენებული მასალა უნდა იყოს შეწოვის უნარის არმქონე, ადვილად უნდა ირეცხებოდეს და საჭიროების შემთხვევაში იძლეოდეს დეზინფექციის შესაძლებლობას. კარ-ფანჯარა მჭიდროდ უნდა იხურებოდეს, რათა მავნებლების შემოღწევა მინიმუმამდე შემცირდეს, თუმცა ფანჯრის გაღების შემთხვევაში აუცილებლად უნდა დამონტაჟდეს მწერებისგან დამცავი ბადე. აღნიშნული ბადის გაწმენდა დასუფთავების პროგრამით უნდა იყოს გათვალისწინებული და მისი მთლიანობა პერიოდულად უნდა შემოწმდეს. თუ ფანჯრის გაღების შედეგად პროდუქტი შეიძლება დაბინძურდეს, ის უნდა დაიხუროს.

ვენტილაცია – საწარმოში შეიძლება არსებობდეს, როგორც ბუნებრივი (ფანჯრების გაღების გზით), ასევე მექანიკური ვენტილაცია. ნებისმიერ შემთხვევაში ვენტილაცია უნდა იყოს შესაბამისი პირობებისთვის სათანადო, შენობას უნდა იცავდეს ორთქლისგან, ხელს არ უწყობდეს კონდენსანტის წარმოქმნას და ისე უნდა დამონტაჟდეს, რომ ჰაერი დაბინძურებული ადგილებიდან სუფთა ადგილებისკენ არ მიემართებოდეს. სავენტილაციო სისტემის ფილტრები და სხვა ნაწილები პერიოდულად უნდა გაიწმინდოს და შეიცვალოს.

განათება – განათება შეიძლება იყოს ბუნებრივი ან/და ხელოვნური. მთავარია, ყველა ნათურა თუ სხვა გასანათებელი მოწყობილობა დაცული იყოს პლასტმასის გარსაცმით, რათა გატეხვის შემთხვევაში პროდუქტში მინის ნამსხვრევები არ მოხვდეს. უნდა გაითვალისწინონ ასევე, რომ განათებამ ფერი არ შეუცვალოს პროდუქტს და დაბრკოლებებს არ უქმნიდეს თანამშრომლებს მოვალეობების შესრულებისას.

აღჭურვილობა, მოწყობილობები და ზედაპირები – ყველა ზედაპირი (დანადგარი, აღჭურვილობა, მოწყობილობა, ინვენტარი და ა.შ.), რომელიც უშუალოდ ეხება პროდუქტს უნდა იყოს გლუვი, ირეცხებოდეს, იყოს კოროზიისადმი მდგრადი, არატოქსიკური მასალით დამზადებული. კოროზიის თავიდან ასაცილებლად შეიძლება ისინი ქიმიური საშუალებით დამუშავდეს. შესაძლებელი უნდა იყოს აღნიშნული მასალის დასუფთავება და საჭიროების შემთხვევაში დეზინფეცია, უნდა იყოს კვების მრეწველობაში ნებადართული და ამის მტკიცებულება საწარმოში უნდა არსებობდეს.

აღჭურვილობა და მოწყობილობა კედლიდან და იატაკიდან გარკვეული მანძილის დაშორებით უნდა დამონტაჟდეს, რათა სარემონტო სამუშაოების ჩატარებისა და სათანადო გაწმენდის შესაძლებლობა არსებობდეს.

წყალმომარაგება და კანალიზაცია – სასურსათო საწარმოში ნებადართულია მხოლოდ საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი სასმელი წყლის გამოყენება. ასეთი წყლისგან უნდა დამზადდეს სურსათის/ცხოველის საკვების წარმოებისას გამოყენებული ყინულიც. გამონაკლისია მხოლოდ ის შემთხვევები, როდესაც სუფთა წყლის[2] გამოყენება დასაშვებია სურსათის/ცხოველის საკვების გადამუშავებამდე თევზისა და სხვა ზღვის პროდუქტების გარეცხვა ან მათთვის განკუთვნილი ყინულის დამზადება. საწარმოს სუფთა წყალი განცალკევებული მილებით უნდა მიეწოდებოდეს. გასათვალისწინებელია რომ ორთქლი, რომელიც უშუალოდ ეხება პროდუქტს ან მის ზედაპირს საფრთხეს არ უნდა უქმნიდეს ადამიანის/ცხოველის ჯანმრთელობას. წყლისთვის გამოყენებული მოწყობილობებიც უნდა იყოს დაცული დაბინძურებისგან და პერიოდულად უნდა მოხდეს მათი დეზინფექცია.

საწარმოში უნდა არსებობდეს საკანალიზაციო ნარჩენების გამართული სისტემა, რომლის სუფთა ან სასმელ წყალთან გადაკვეთა არ მოხდება.

ზემოთ მოხსენიებული პირობების უზრუნველსაყოფად, აუცილებელია საწარმომ განახორციელოს წყლის პერიოდული ლაბორატორიული შემოწმება კანონმდებლობით დადგენილ პარამეტრებთან შესაბამისობის დადასტურების მიზნით. ლაბორატირიული შემოწმების შედეგები ბიზნესოპერატორმა უნდა შეინახოს.

წინასწარი აუცილებელი პროგრამები (ჰიგიენის სანიმუშო პრაქტიკა)

ჰიგიენის სანიმუშო პრაქტიკის ფარგლებში განიხილება იმ წინასწარი აუცილებელი პროგრამების, ანუ სტანდარტული სამუშაო ინსტრუქციების, დაწესების მოთხოვნები, რომელთა მიზანია საწარმოში უვნებელი სურსათის საწარმოებლად საჭირო სანიტარული და გარემო პირობების შენარჩუნების უზრუნველყოფა.

დასუფთავება-დეზინფექციის პროცედურები

საწარმოს მთლიანი შენობა, საამქროები, დანადგარები, ფანჯრები და მინები, კარები, სავენტილაციო არხები, გამათბობელი მოწყობილობები, სავენტილაციო სისტემების ფილტრები, ტუალეტები, ხელსაბანები, ფანჯრის ბადეები და ა.შ. უნდა იყოს სუფთა მდგომარეობაში. მათი დასუფთავებისა და დეზინფექციის ყოველი პროცედურა უნდა აღირიცხოს ჩანაწერში, რომელშიც, სულ მცირე, მითითებული იქნება ღონისძიების ჩატარების თარიღი. დასუფთავება-დეზინფექციის სიხშირეს ადგენს ცალკეული ბიზნესოპერატორი საკუთარი საწარმოს თავისებურებების გათვალისწინებით ისე, რომ დაბინძურების რისკი თავიდან იქნეს აცილებული.

ამ პროცესში გამოყენებული სანჰიგიენური საშუალებები არ უნდა იყოს ტოქსიკური ადამიანისთვის და საზიანო სურსათის/ცხოველის საკვებისთვის. ამასთან აუცილებელია დეზინფექციის შემდეგ დანადგარები, აღჭურვილობა კარგად ჩამოირეცხოს წყლით ქიმიური ხსნარის სრულ მოცილებამდე.

ტექნიკური მომსახურება – სარემონტო სამუშაობის ჩატარება სურსათის/ცხოველის საკვების წარმოების პარალელურად დაუშვებელია. შესაძლებელია მხოლოდ მცირე შესაკეთებელი სამუშაოები მიმდინარეობდეს ამ დროს, თუმცა, უცხო სხეულის პროდუქტში მოხვედრის თავიდან ასაცილებლად შესაბამისი ზომები უნდა იქნეს მიღებული.

მავნებლების კონტროლი – საწარმოს შენობა და მისი სათავსები დაცული უნდა იყოს მღრღნელების, ჩიტების, მწერების და სხვა ცხოველებისგან. ამდენად, აუცილებელია შენობის ტერიტორია შინაური ცხოველებისთვის არ გამოიყენებოდეს და შენობას ღიობები არ ჰქონდეს. მავნებლების საწინააღმდეგოდ შეიძლება ქიმიური, ფიზიკური და ბიოლოგიური მეთოდების გამოყენება, თუმცა, ქიმიური ნივთიერებების გამოყენება საწარმოს შენობაში დაუშვებელია. ყველა მავნებლის კონტროლისთვის ჩატარებული ღონისძიება, მათ შორის სადეზინფექციო და სადერატიზაციო სამუშაოები, უნდა აღირიცხოს.

დასაწყობება – ნედლეული, ინგრედიენტი ან ნებისმიერი სხვა მასალა, მათ შორის ტარა და სხვა შესაფუთი მასალა ისე უნდა ინახებოდეს, რომ მისი დაბინძურება თავიდან იყოს აცილებული. ამაში იგულისხმება შესაბამისი ტემპერატურისა და ფარდობითი ტენიანობის უზრუნველყოფა, მავნებლებისგან, კონდენსაციისგან დაცვა, შეფუთულ მდგომარეობაში შენახვა გამოყენებამდე, შესაბამისი იდენტიფიცირება არამიზნობრივი გამოყენების თავიდან აცილების მიზნით, არაერთგვაროვანი პროდუქციის განცალკევებულად შენახვა, რათა არ მოხდეს ორგანოლეპქტიკური თვისებების დაკარგვა. გასათვალისწინებელია, რომ სანჰიგიენური საშუალებები, დასალაგებელი ინვენტარი პროდუქტის წარმოებისგან, შესაფუთი მასალისგან განცალკევებით ინახებოდეს.

ნედლეულისა და მომწოდებლების კონტროლი – ბიზნესოპერატორის მიერ გამოყენებული ნებისმიერი სასურსათო ნედლეული, ინგრედიენტი, წყალი, აღჭურვილობა, დანადგარი, ინვენტარი, დამხმარე მასალა, შესაფუთი მასალა საფრთხეს არ უნდა უქმნიდეს წარმოებულ პროდუქტს და არ უნდა იყოს დაბინძურებული პარაზიტებით, პათოგენური მიკროორგანიზმებით, ტოქსიკური ნივთიერებებით და უნდა უპასუხებდეს საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილ მოთხოვნებს. ამგვარად, ნედლეული, რომელიც ისეა გაფუჭებული, რომ მიუხედავად შემდეგ ეტაპებზე ჰიგიენის სრული წესების დაცვისა, მაინც საზიანო იქნება ადამიანის ჯანმრთელობისა და სიცოცხლისთვის, საწარმომ არ უნდა მიიღოს. თუ შესაფუთი მასალა შესაძლებელია, რომ ხელმეორედ გამოყენონ, იგი უნდა დასუფთავდეს და ჩაუტარდეს დეზინფექცია.

ბიზნესოპერატორი ვალდებულია მოითხოვოს პირველადი პროდუქტის მწარმოებლისგან ინფორმაცია ჩანაწერების სახით, რაც აღნიშნულ ეტაპზე პირველადი წარმოების ბიზნესოპერატორებს საქართველოს კანონმდებლობით მოეთხოვება (იხ.პირველადი წარმოების ეტაპზე ჩანაწერების წარმოება).

ნარჩენების შეგროვება და უტილიზაცია – საწარმოო საამქროებიდან ნარჩენები უნდა გაიტანონ ისე, რომ გამოირიცხოს ამ პროცესში საწარმოს შენობის ან ტერიტორიის დაბინძურება. ნარჩენებისთვის გამოყენებული კონტეინერები უნდა იყოს დახურული, ნაპრალებისა და ღიობების გარეშე, უნდა იძლეოდეს დასუფთავებისა და საჭიროების შემთხვევაში დეზინფექციის შესაძლებლობას.

სურსათის/ცხოველის საკვების ტრანსპორტირება – გადასაზიდი საშუალებები, პროდუქტის გადასაზიდად გამოყენებული ჭურჭელი და კონტეინერები უნდა იყოს სუფთა მდგომარეობაში, უნდა დასუფთავდეს და ჩაუტარდეს პერიოდული დეზინფექცია. მათი გამოყენება სხვა მიზნებისთვის დაუშვებელია. გადაზიდვისას პროდუქტი დაცული უნდა იყოს დაბინძურებისგან. საჭიროების შემთხვევაში აუცილებელია შესაბამისი გარემო პირობების (ტემპერატურა, ფარდობითი ტენიანობა) უზრუნველყოფა. არაერთგვაროვანი სურსათი ტრანსპორტირებისას ერთმანეთისგან განცალკევებული უნდა იყოს.

პერსონალის პირადი ჰიგიენა და ჯანმრთელობის მდგომარეობა – პირი, რომელიც ინფიცირებულია ისეთი დაავადებით, რომელიც შეიძლება გავრცელდეს პროდუქტით, არ უნდა დაუშვან საწარმოში. ეს შეიძლება იყოს: ინფიცირებული ჭრილობა, კანის ინფექცია, წყლული, გრიპი, სხვა ინფექციური დაავადებები. ასეთმა თანამშრომელმა ინფორმაცია ავადმყოფობის შესახებ უნდა მიაწოდოს საწარმოს შესაბამის უფლებამოსილ პირს.

საწარმოში მომუშავე პერსონალი უნდა ატარებდეს სუფთა დამცავ ტანსაცმელს (ხელთათმანებს, ხალათს, თავსაბურავს, ფეხსაცმელს). აკრძალულია საწარმოში დამცავი ტანსაცმლის შეკვრა ქინძისთავებით ან ნემსებით, ასევე პირადი ნივთების, მათ შორის, მობილურის, ტარება. ჯანმრთელობასა და პირად ჰიგიენასთან დაკავშირებული წესები ვრცელდება როგორც საწარმოს მენეჯმენტზე, ასევე საწარმოში მოსულ სტუმრებზე.

პერსონალის სწავლება – ბიზნესოპერატორმა უნდა უზრუნველყოს საწარმოში დასაქმებული პერსონალის პერიოდული ინსტრუქტაჟი ჰიგიენის საკითხებთან დაკავშირებით.

განხილული წინასწარი აუცილებელი პროგრამების ფარგლებში ყველა ქმედების განხორციელება უნდა ფიქსირდებოდეს სათანადო ჩანაწერებში. ეს იმას ნიშნავს, რომ ზემოთ მოხსენიებული მოთხოვნების შესრულების დასტურად ბიზნესოპერატორს მოეთხოვება სათანადო ჩანაწერების/ჟურნალების შემუშავება და მათი ყოველდღიური წარმოება. პასუხისმგებლობა დოკუმენტების წარმოებისა და მათში ჩანაწერების სისწორის, მათი შენახვისა და დაცვისათვის ეკისრება ბიზნესოპერატორს.

რაც არ დაწერილა, ის არ მომხდარა – ეს არის წესი, რომელიც აუცილებლად უნდა გაითვალისწინოს თითოეულმა ბიზნესოპერატორმა. მეწარმეს შეუძლია თავისი საჭიროებების გათვალისწინებით შეიმუშაოს ფორმების, ჟურნალების შაბლონები. ჩანაწერების წარმოება შესაძლებელია როგორც ელექტრონული, ასევე ბეჭდური/ხელნაწერი სახით.

ქვემოთ ნიმუშად არის წარმოდგენილი იმ ძირითადი ჩანაწერების/ჟურნალების შაბლონები, რომელთა წარმოება ნებისმიერ სასურსათო კომპანიაშია სავარაუდო. ესენია:

  • რეცხვა-დეზინფიცირების ქმედებებთან დაკავშირებული ჩანაწერები;
  • მავნებლების კონტროლის ჩანაწერი;
  • პერსონალის ჯანმრთელობის აღრიცხვის ჩანაწერები;
  • პერსონალის პირადი ჰიგიენისა და ქცევის წესების დარღვევის ჩანაწერი;
  • საწყობების მართვის ჩანაწერები;
  • ნედლეულის მიღების ჟუნრალი;
  • დანადგარების ტექნიკური მომსახურების ჩანაწერები.

თუმცა კონკრეტული მეწარმის სპეციფიკისა და საჭიროებების გათვალისწინებით, შესაძლებელია მას ასევე სხვა ჟურნალების წარმოება დასჭირდეს, ისევე როგორც შესაძლებელია კონკრეტული ჟურნალის შაბლონში საჭირო იყოს დამატებითი გრაფების გათვალისწინება ან რომელიმე გრაფების ცვლილება.

მოამზადა: ეკატერინე ბურკაძე

 

[1] გეგმა ნიშნავს შემუშავებულ დოკუმენტია, ხოლო სისტემა არის შემუშავებული გეგმის მიხედვით რეალურად განხორციელებული ქმედებების ერთობლიობა.

[2] ზღვის, მდინარის ან სხვა არასასმელი წყალი, რომელსაც პირდაპირი ან არაპირდაპირი უარყოფითი გავლენა სურსათის/ცხოველის საკვების უვნებლობაზე არა აქვს.